Βιταμίνη A

Περιγραφή

Η βιταμίνη Α είναι γνωστή ως ρετινόλη. Προέρχεται από τα ζωϊκής προέλευσης τρόφιμα και γενικά συναντάται σε μορφή εστέρων, όπως ο οξικός ή ο παλμιτικός εστέρας. Οι φυτικές τροφές περιέχουν β-καροτίνη (προ-βιταμίνη Α), μια κίτρινο-πορτοκαλί χρωστική η οποία ανευρίσκεται στα πορτοκαλί, κίτρινα και κόκκινα φρούτα και λαχανικά. Η β-καροτίνη, πολύτιμο αντιοξειδωτικό για την προστασία των κυττάρων από τις ελεύθερες ρίζες, αποτελεί πρόδρομη ουσία της βιταμίνης Α, η οποία μετατρέπεται από τον οργανισμό σε βιταμίνη Α.
Ως μονάδα μέτρησης της βιταμίνης Α είναι το μικρογραμμάριο (μg: mcg microgram) ή η Διεθνής Μονάδα (I.U.: International Unit). Στα τρόφιμα η δραστικότητα της βιταμίνης Α εκφράζεται ως το ισοδύναμο ρετινόλης (R.E.).
Σύμφωνα με τα Διεθνή πρότυπα για τη βιταμίνη Α ισχύει η εξής αντιστοιχία:
1: 1 R. E. = 1μg (3.33 I.U.) ρετινόλης=6 μg β-καροτίνης=12μg άλλου καροτινοειδούς προ-βιταμίνης Α.

Δράση – Χρήση


Η βιταμίνη Α, λόγω των πολλαπλών ευεργετικών ιδιοτήτων της είναι πολύτιμη για την ανάπτυξη και καλή λειτουργία του οργανισμού. Συμβάλλει στα εξής: όραση, αναπαραγωγή, ανοσοποιητικό σύστημα κλπ.

1. Δέρμα – Βλεννογόνοι
Βοηθά στη διατήρηση της καλής κατάστασης του δέρματος και των βλεννογόνων. Όταν οι παθογόνοι μικροοργανισμοί έρθουν σε επαφή με το σώμα μας, το πρώτο εμπόδιο που συναντούν είναι το δέρμα και οι βλεννογόνοι, οι ιστοί δηλαδή που καλύπτουν εσωτερικά τα όργανα (π.χ., στο στόμα, στο έντερο, στα γεννητικά όργανα, στους πνεύμονες, στη μύτη, στα μάτια). H βιταμίνη A συμβάλλει στην καλή κατάσταση του επιθηλίου -του ιστού που καλύπτει το δέρμα και τους βλεννογόνους, συμβάλλοντας στην πρόληψη των λοιμώξεων για καλή υγεία.

2. Όραση
Είναι ζωτικής σημασίας για τα μάτια, καθώς συμβάλλει στη διατήρηση της φυσιολογικής όρασης. Η βιταμίνη Α παίρνει μέρος στον σχηματισμό της ροδοψίνης (οπτική πορφύρα-βιολογική χρωστική των κυττάρων του αμφιβληστροειδούς), διαδικασία που είναι υπεύθυνη για τη όραση στο σκοτάδι και προσαρμογή των οφθαλμών σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού, βελτιώνοντας έτσι τη νυχτερινή όραση.

3. Ανοσοποιητικό
Παίζει σημαντικό ρόλο στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, λόγω του ότι συμμετέχει στον σχηματισμό των λευκών αιμοσφαιρίων, που προφυλάσσουν τον οργανισμό από τα βλαβερά βακτήρια και ιούς και στην καλή κατάσταση του επιθηλίου, του ιστού που καλύπτει το δέρμα και τους βλεννογόνους.

4. Αφομοίωση Σιδήρου
Συμβάλλει στον φυσιολογικό μεταβολισμό του σιδήρου. Σύμφωνα με μελέτες η βιταμίνη Α έχει ευεργετικά αποτελέσματα σε αναιμία λόγω ανεπάρκειας σιδήρου καθώς ο συνδυασμός συμπληρωματικής βιταμίνης Α και σιδήρου φαίνεται να μειώνει αποτελεσματικά την αναιμία σε σχέση με τη μεμονωμένη πρόσληψη κάθε συστατικού.

5. Κυτταρική διαφοροποίηση
Παίζει σημαντικό ρόλο στην κυτταρική διαφοροποίηση, επομένως είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική αναπαραγωγή των κυττάρων.

Σταθερότητα

Η βιταμίνη Α είναι λιποδιαλυτή βιταμίνη, ωστόσο είναι ευαίσθητη στον αέρα, στην οξείδωση κατά την έκθεσή της στο φώς και τη θερμότητα, κυρίως σε υψηλές θερμοκρασίες άνω των 100°C.

Συμπτώματα Ανεπάρκειας

Σε περιπτώσεις έλλειψης βιταμίνης Α παρατηρούνται συμπτώματα, όπως ξηροφθαλμία, δυσκολία στην προσαρμογή των ματιών και μειωμένη όραση στο σκοτάδι (νυκταλωπία), ευαισθησία σε λοιμώξεις καθώς και διαταραχές στο δέρμα (ξηροδερμία) και στην ανάπτυξη. Έλλειψη βιταμίνης Α στο δυτικό κόσμο είναι σπάνια, ενώ είναι ιδιαίτερα σοβαρή διαταραχή στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ωστόσο η τακτική χρήση υπακτικών καθώς και φαρμάκων για τη μείωση της χοληστερόλης πιθανώς να μειώνουν την απορρόφηση της βιταμίνης Α.

Διατροφικές Απαιτήσεις – Ασφάλεια

Η Συνιστώμενη Ημερήσια Δόση (Σ.Η.Δ.) για τη βιταμίνη Α είναι 800μg ή 2666 I.U., (ΣΗΔ: Recommended Daily Allowance-RDA). Το ανώτατο ανεκτό όριο ημερήσιας πρόσληψης βιταμίνης Α, που θεωρείται απίθανο να προκαλέσει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, ανέρχεται σε 2300-3000 μg (10000IU). Ενδεχόμενες παρενέργειες πιθανώς να εκδηλωθούν σε περίπτωση που η ημερήσια πρόσληψη υπερβαίνει τα επίπεδα των 25.000-30.000 I.U για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η πρόσληψη υψηλών δοσολογιών βιταμίνης Α θα πρέπει να αποφεύγεται από εγκύους, εκτός και αν συνιστάται από τον ιατρό. Τα πιθανά συμπτώματα της υπερβολικής πρόσληψης βιταμίνης Α είναι πονοκέφαλος, τριχόπτωση, ναυτία, και δερματικές παθήσεις. Ωστόσο δεν παρατηρείται υπερβιταμίνωση με τη β-καροτίνη.

Ωφέλεια από την ευεργετική πρόσληψη συμπληρωμάτων βιταμίνης Α

Η συμπληρωματική πρόσληψη βιταμίνης Α είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη για την κάλυψη της συνιστώμενης ημερήσιας δοσολογίας επίσης σε εξαιρετικές περιπτώσεις όπως:

• Άτομα που ακολουθούν συχνά διάφορες δίαιτες
• Οι χορτοφάγοι λόγω του ότι δεν τρώνε ζωϊκά τρόφιμα
• Όσοι αντιμετωπίζουν δυσαπορρόφηση των λιπών, που εμποδίζει έτσι και την αφομοίωση της λιποδιαλυτής βιταμίνης Α.
• Ορισμένες δερματικές διαταραχές επωφελούνται από τη βιταμίνη Α.
• • Άτομα που δεν ακολουθούν ισορροπημένη διατροφή.

Τροφές πλούσιες σε Βιταμίνη Α

Συνήθεις διατροφικές πηγές βιταμίνης Α ως ρετινόλη ή ως β-καροτίνη είναι το συκώτι, τα αυγά, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα ψάρια (μουρουνέλαιο, σκουμπρί κλπ), τα καρότα, οι γλυκοπατάτες και το σπανάκι.

Ενδεικτικός πίνακας τροφών με αντίστοιχες ποσότητες σε βιταμίνη Α ή β-καροτίνη⁸:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΒΙΤΑΜΙΝΗ Α (μg/100g)
Μουρουνέλαιο 30000
Συκώτι πουλερικών 14500
Συκώτι από μοσχάρι 10500
Αυγά 600
Βούτυρο 800
Μαργαρίνη 780
Τυρί παρμεζάνα 345
Τυρί γραβιέρα 325
Γάλα 142
Φέτα (από αγελαδινό γάλα) 167
Μοσχάρι (μαγειρεμένο) 68
Αντσούγιες 66
Σκουμπρί (ψητό) 62
Πέστροφα (καπνιστή) 51
Σαρδέλες (ψητές) 31
ΤΡΟΦΙΜΑ Β-ΚΑΡΟΤΙΝΗ (μg/100g)
Γλυκοπατάτες 10500
Χυμός καρότου 8710
Καρότα (ωμά) 7260
Σπανάκι (ωμό) 4010
Μαϊντανός 5360
Πράσινη σαλάτα (χωρίς καρύκευμα) 2000
Βερύκκοκα (αποξηραμένα) 2160
Βερύκκοκα (ωμά) 1630
Πιπεριές κόκκινες (βραστές) 1520
Μάνγκο 1220
Πεπόνι 1060
Τομάτες 840
Σκουμπρί (ψητό) 62
Πέστροφα (καπνιστή 51
Σαρδέλες (ψητές) 31

Αλληλεπιδράσεις-Αντενδείξεις

Η ανεπάρκεια ψευδαργύρου πιστεύεται ότι παρεμβαίνει στο μεταβολισμό της βιταμίνης Α. Συμπληρωματική πρόσληψη ψευδαργύρου βελτιώνει τα επίπεδα βιταμίνης Α κυρίως σε παιδιά με υψηλό κίνδυνο ανεπάρκειας βιταμίνης Α. Φαρμακευτικά σκευάσματα που χορηγούνται για μείωση των επιπέδων της χοληστερίνης μπορεί να μειώσουν την λιποδιαλυτή βιταμίνη Α. Επίσης ορισμένα φαρμακευτικά σκευάσματα για την ακμή καθώς και η χορήγηση του αντιβιοτικού τετρακυκλίνη (Minocycline) πιθανόν να έχουν αλληλεπίδραση με τη βιταμίνη Α.

Σε ποια προϊόντα θα το βρείτε:

Epax Omega 3, Daily One, Xtra Energy, Vitality 50+, Memory, Σελήνιο

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Διαβάστε Περισσότερα

Martindale, The complete drug reference 33rd edition

Stuart JA, Brige RR (1996). “Characterization of the primary photochemical events in bacteriorhodopsin and rhodopsin”. In Lee AG. Rhodopsin and G-Protein Linked Receptors, Part A (Vol 2, 1996) (2 Vol Set). Greenwich, Conn: JAI Press. pp. 33–140.

Linus Pauling Institute, Oregon State University, Micronutrient Information Center.

Suharno D, West CE, Muhilal, Karyadi D, Hautvast JG. Supplementation with vitamin A and iron for nutritional anaemia in pregnant women in West Java, Indonesia. Lancet. 1993;342(8883):1325-1328 (PubMed).

Azais-Braesco V, Pascal G. Vitamin A in pregnancy: requirements and safety limits. Am J Clin Nutr 2000;71(5 Suppl):1325S–33S [review]..

Institute of Medicine, food & Nutrition Board, Dietary Reference Intakes for Vitamin A, Vitamin K, Arsenic, Boron, Chromium, Copper, Iodine, Iron, Manganese, Molybdenum, Nickel, Silicon, Vanadium, and Zinc. National Academy Press, Washington DC, 2001.

Wiegand UW, Hartmann S, Hummler H. Safety of vitamin A: recent results. Int J Vitam Nutr Res 1998;68:411–6 [review].

Ciqual French food composition table version 2012

Μuñoz EC, Rosado JL, Lopez P, et al. Iron and zinc supplementation improves indicators of vitamin A status of Mexican preschoolers. Am J Clin Nutr 2000;71:789–94.