Μελατονίνη

Περιγραφή

Η μελατονίνη είναι μία ορμόνη, που βρίσκεται στον οργανισμό τόσο των ζώων όσο και των φυτών. Η μελατονίνη εκκρίνεται φυσιολογικά από τον οργανισμό και συγκεκριμένα από την επίφυση, ένα μικρό αδένα του εγκεφάλου. Σε ανθρώπους και ζώα, η έκκριση μελατονίνης συμβαίνει κατά τη διάρκεια της κανονικής ώρας ύπνου, γι’ αυτό και μερικές φορές ονομάζεται ως “η ορμόνη της νύχτας.” Η δομή του μορίου της μελατονίνης είναι όμοια με αυτή της σεροτονίνης. Η μελατονίνη παίζει σημαντικό ρόλο στους κύκλους ύπνου του σώματος και είναι ζωτικής σημασίας για τη ρύθμιση του κιρκαδιανού ρυθμού του σώματος1 (φως ημέρας-σκοτάδι νύχτας). Επομένως η μελατονίνη έχει καθοριστική σημασία για την ευεξία και χαλάρωση του σώματος που συμβάλλει στην καλή υγεία.Η μελατονίνη επίσης έχει χρησιμοποιηθεί για τη ρύθμιση του κιρκαδιανού συστήματος σε άτομα με τζετ-λακ, εργασία με βάρδιες, καθυστέρηση έλευσης ύπνου, καθώς και σε ορισμένα προβλήματα ύπνου των ηλικιωμένων 2.

Δράση-χρήση 

Ο κάθε οργανισμός έχει το δικό του εσωτερικό ρολόι που ελέγχει το φυσικό κύκλο ύπνου και τις ώρες ξυπνήματος. Εν μέρει, το ρολόι του σώματος ελέγχει τη ποσότητα μελατονίνης που παράγεται. Κανονικά, τα επίπεδα μελατονίνης αρχίζουν να αυξάνονται με την έναρξη του σκότους έως αργά το βράδυ, παραμένουν υψηλά για το μεγαλύτερο μέρος της νύχτας, φθάνοντας στο ανώτατο όριο μεταξύ 2-4π.μ. και στη συνέχεια μειώνονται κατά τις πρώτες πρωινές ώρες.

Η δράση της μελατονίνης έχει αποδειχθεί σε κλινικές δοκιμές ότι μειώνει την αϋπνία και βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου και την ημερήσια δραστηριότητα 3,4 .

 

Συμπτώματα Ανεπάρκειας         

Το φως επηρεάζει τη ποσότητα της μελατονίνης που παράγει το σώμα. Κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών, το σώμα μπορεί να παράγει μελατονίνη είτε νωρίτερα ή αργότερα μέσα στην ημέρα από το συνηθισμένο. Αυτή η αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε συμπτώματα της εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής (ΕΔΕ) ή ακόμη και σε κατάθλιψη κατά τη χειμερινή περίοδο. Επίσης τα φυσικά επίπεδα μελατονίνης μειώνονται με την ηλικία 18,19.

 

Διατροφικές Απαιτήσεις – Ασφάλεια                                                                                   

Στις περισσότερες περιπτώσεις, συμπληρώματα μελατονίνης είναι ασφαλή σε χαμηλές δόσεις για τη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη χρήση. Ήπιες γαστρεντερικές διαταραχές (ναυτία) και σπάνιες αλλεργικές διαταραχές μπορεί να εμφανισθούν οπότε διακόπτεται η χρήση. Τα παιδιά και οι έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες καθώς και άτομα υπό φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει να συμβουλεύονται γιατρό πριν τη λήψη.

 

Ωφέλεια από την ευεργετική πρόσληψη συμπληρωμάτων με Μελατονίνη

1.Αϋπνία

Επιστημονικές μελέτες 5,6,7 αποδεικνύουν ότι η μελατονίνη βοηθά στη μείωση του χρόνου που χρειάζεται κάποιος για να κοιμηθεί, δηλαδή μειώνει την καθυστέρηση έναρξης του ύπνου. Σύμφωνα με την επιστημονική γνωμάτευση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων 8, η επίτευξη αυτής της θετικής επίδρασης εξασφαλίζεται με την κατανάλωση 1mg μελατονίνης λίγο πριν την ώρα του ύπνου. Επιπλέον πρόσφατη μελέτη15 έδειξε ότι η συμπληρωματική λήψη μελατονίνης βοηθά άτομα να κοιμηθούν σε περιβάλλον με αυξημένο θόρυβο και φως, ωστόσο τα αποτελέσματα απαιτούν περαιτέρω μελέτες. Επιπλέον, η μελατονίνη βοηθά στον έλεγχο του ύπνου ανθρώπων που εργάζονται σε νυχτερινές βάρδιες.

2.Υγεία καρδιάς

Η μελατονίνη, σύμφωνα με επιστημονικά αποτελέσματα μελετών 9,10,11,12,13,14 και την επιστημονική γνωμάτευση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων 16, συμβάλλει στη ανακούφιση από το υποκειμενικό αίσθημα της χρονικής υστέρησης του βιολογικού ρολογιού (τζετ λακ), χρησιμοποιώντας συμπληρωματικά προϊόντα που την περιέχουν. Το τζετ λακ εμφανίζεται σε άτομα που ταξιδεύουν σε δύο ή διαφορετικές ζώνες ώρας (υπερατλαντικά ταξίδια) και χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση διαφόρων συμπτωμάτων όπως κόπωση, διαταραχές ύπνου, κλπ.  Τα ευεργετικά αποτελέσματα εξασφαλίζονται με την ελάχιστη πρόσληψη τουλάχιστον 0,5mg μελατονίνης ανά δόση πριν από την κατάκλιση, την πρώτη ημέρα του ταξιδιού και λίγες ημέρες μετά την άφιξη στον προορισμό.

Οι επιστήμονες εξετάζουν και άλλα οφέλη της μελατονίνη όπως η πρόληψη πονοκεφάλου, θεραπεία εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής, αντιοξειδωτική δράση.  Σε μία δοκιμή για τη χρήση της ουσίας κατά του συνδρόμου του ευερέθιστου εντέρου το 2010, η μελατονίνη ανακούφισε από κάποια συμπτώματα 27. Αρκετές ιατρικές μελέτες με ενήλικες ασθενείς υποδεικνύουν ότι η μελατονίνη μπορεί να έχει ευεργετική δράση στην αντιμετώπιση των εμβοών 28,29,30.

Η μελατονίνη είναι διαθέσιμη σε μορφές άμεσης και βραδείας απελευθερώσεως στον οργανισμό. Η άμεση αποδέσμευση που συμπεριλαμβάνει και ταμπλέτες σε υπογλώσσια μορφή, προκαλεί την κορύφωση των επιπέδων της ουσίας στο αίμα σε 1 ώρα μετά τη λήψη, με αποτέλεσμα την γρήγορη μετάβαση στον ύπνο.

 

Τροφές πλούσιες σε μελατονίνη

Τα κεράσια, οι πορτοκαλί πιπεριές, τα καρύδια, η μουστάρδα, οι σπόροι τριγωνέλλας, ο λιναρόσπορος, το κάρδαμο, η γαλοπούλα και η ντομάτα περιέχουν μικρές ποσότητες μελατονίνης.

 

Αλληλεπιδράσεις-Αντενδείξεις                                                                                                    

H μελατονίνη φαίνεται να προκαλεί πολύ λίγες παρενέργειες βραχυπρόθεσμα (μέχρι και τρεις μήνες) σε χαμηλές δόσεις στους υγιείς ανθρώπους. Μία συστηματική επισκόπηση το 2006 ερεύνησε ειδικά την ασφάλεια σε δύο κατηγορίες χρήσεων της ουσίας σε διαταραχές του ύπνου. Η μελέτη συμπέρανε ότι «δεν υπάρχει ένδειξη ότι η μελατονίνη είναι επικίνδυνη για βραχεία χρήση» 20. Μία επισκόπηση το 2012 έδειξε ότι η μελατονίνη είναι ασφαλής όταν λαμβάνεται για μέχρι και 12 μήνες και δεν δημιουργεί εξάρτηση ή εθισμό 21.

Ανεπιθύμητες παρενέργειες σε μερικούς ανθρώπους μπορεί να είναι η ναυτία, η υπνηλία μετά την πρωινή έγερση, έντονα όνειρα, η ευερεθιστότητα 22, η μείωση της ροής του αίματος και η υποθερμία 23. Σε άτομα με αυτοάνοσες υπάρχουν αλληλοσυγκρουόμενα στοιχεία ως προς το εάν η χορήγηση μελατονίνης συμπληρωματικά μπορεί να απαλύνει ή να οξύνει τα συμπτώματα που οφείλονται στη λήψη ανοσορρυθμιστών (φαρμάκων ανοσοθεραπείας) 24,25. Ασθενείς με ορθοστατική υπόταση πιθανώς να δουν τα συμπτώματά τους να επιδεινώνονται όταν πάρουν συμπληρώματα μελατονίνης, σύμφωνα με μελέτη στο Milton S. Hershey Medical Center της Πενσυλβάνια 26 .

Σε κάθε περίπτωση που ακολουθείται φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει να λαμβάνεται ιατρική συμβουλή, πριν τη χρήση σκευασμάτων.

Σε ποια προϊόντα θα το βρείτε:

NightAde

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Διαβάστε Περισσότερα

Melatonin. Sleepdex. 2011-08-17

Pandi-Perumal SR1, Zisapel N, Srinivasan V, Cardinali DP, Melatonin and sleep in aging population, Exp Gerontol. 2005 Dec; 40(12):911-25. Epub 2005 Sep 23.

Lemoine P, Zisapel N (2012). «Prolonged-release formulation of melatonin (Circadin) for the treatment of insomnia». Expert Opin Pharmacother 13 (6): 895–905.

Lyseng-Williamson KA (2012). «Melatonin prolonged release: in the treatment of insomnia in patients aged ≥55 years». Drugs Aging 29 (11): 911–23.

Buscemi N, Vandermeer B, Hooton N, Pandya R, Tjosvold L, Hartling L, Baker B, Klassen T and Vohra S, 2005. The efficacy and safety of exogenous melatonin for primary sleep disorders: a meta-analysis. Journal of General Internal Medicine, 20, 1151–1158.

Buscemi N, Vandermeer B, Hooton N, Pandya R, Tjosvold L, Hartling L, Vohra S, Klassen T and Baker G, 2006. Efficacy and safety of exogenous melatonin for secondary sleep disorders and sleep disorders accompanying sleep restriction: meta-analysis. British Medical Journal (Clinical Research Edition), 332, 385-393.

Brzezinski A, Vangel MG, Wurtman RJ, Norrie G, Zhdanova I, Ben-Shushan A and Ford I, 2005. Effects of exogenous melatonin on sleep: a meta-analysis. Sleep Medicine Reviews, 9, 41-50.

EFSA Journal 2011;9(6):2241

Pierard C, Beaumont M, Enslen M, Chauffard F, Tan DX, Reiter RJ, Fontan A, French J, Coste O and Lagarde D, 2001. Resynchronization of hormonal rhythms after an eastbound flight in humans: effects of slow-release caffeine and melatonin. European Journal of Applied Physiology, 85, 144-150.

Herxheimer A1, Petrie KJ. Melatonin for the prevention and treatment of jet lag. Cochrane Database Syst Rev. 2002;(2):CD001520.

Petrie K, Dawson AG, Thompson L and Brook R, 1993. A double-blind trial of melatonin as a treatment for jet lag in international cabin crew. Biological Psychiatry, 33, 526-530.

Kayumov L, Brown G, Jindal R, Buttoo K and Shapiro CM, 2001. A randomized, double-blind, placebo-controlled crossover study of the effect of exogenous melatonin on delayed sleep phase syndrome. Psychosomatic Medicine, 63, 40-48.

Kunz D, Mahlberg R, Muller C, Tilmann A and Bes F, 2004. Melatonin in patients with reduced REM sleep duration: two randomized controlled trials. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 89, 128-134.

Mundey K, Benloucif S, Harsanyi K, Dubocovich ML and Zee PC, 2005. Phase-dependent treatment of delayed sleep phase syndrome with melatonin. Sleep, 28, 1271-1278.

Huang HW1, Zheng BL2, Jiang L3, Lin ZT4, Zhang GB5, Shen L6, Xi XM7. 2. Effect of oral melatonin and wearing earplugs and eye masks on nocturnal sleep in healthy subjects in a simulated intensive care unit environment: which might be a more promising strategy for ICU sleep deprivationCritical Care. 2015 Mar 19;19(1):124.

EFSA Journal 2010; 8(2):1467

Tzichinsky O et al.(1994). Melatonin possess time-dependant hypnotic effect. Sleep, 17, 638-645

Haimov & Lavie, 1995

Garfinkel et al, 1995

Buscemi N, Vandermeer B, Hooton N, Pandya R, Tjosvold L, Hartling L, Vohra S, Klassen TP, Baker G (Φεβρουάριος 2006). «Efficacy and safety of exogenous melatonin for secondary sleep disorders and sleep disorders accompanying sleep restriction: meta-analysis». BMJ 332 (7538): 385–93.

Lyseng-Williamson KA (2012). «Melatonin prolonged release: in the treatment of insomnia in patients aged ≥55 years». Drugs Aging 29 (11): 911–23.

Brent Bauer, M.D.. «Melatonin side effects: What are the risks?». Mayo Clinic.

Zhdanova IV, Wurtman RJ, Regan MM, Taylor JA, Shi JP, Leclair OU (Οκτώβριος 2001). «Melatonin treatment for age-related insomnia». J. Clin. Endocrinol. Metab. 86 (10): 4727–30.

Morera AL, Henry M, de La Varga M (2001). «Seguridad en el uso de la melatonina [Safety in melatonin use]» (στα es). Actas Esp Psiquiatr 29 (5): 334–7.

Terry PD, Villinger F, Bubenik GA, Sitaraman SV (Ιανουάριος 2009). «Melatonin and ulcerative colitis: evidence, biological mechanisms, and future research». Inflamm. Bowel Dis. 15

Ray CA (2003). «Melatonin attenuates the sympathetic nerve responses to orthostatic stress in humans». The Journal of Physiology 551 (3): 1043–8.

Basu PP, Pacana T, Shah N, Hampole H, Krishnaswamy N, Rayapudi K (2010). «Role of melatonin in colonic motility in irritable bowel syndrome – Constipation MIMI-C-a double blinded randomized placebocontrol clinical trial». Neurogastroenterology & Motility 22: 23–90.

Hurtuk A, Dome C, Holloman CH, Wolfe K, Welling DB, Dodson EE, Jacob A (Ιούλιος 2011). «Melatonin: can it stop the ringing? ». Ann. Otol. Rhinol. Laryngol. 120 (7): 433–40.

Megwalu UC, Finnell JE, Piccirillo JF (Φεβρουάριος 2006). «The effects of melatonin on tinnitus and sleep». Otolaryngol Head Neck Surg 134 (2): 210–3. doi:10.1016/j.otohns.2005.10.007.

Rosenberg SI, Silverstein H, Rowan PT, Olds MJ (Μάρτιος 1998). «Effect of melatonin on tinnitus». Laryngoscope 108 (3): 305–10.