Σελήνιο

Περιγραφή

Το σελήνιο είναι ένα ζωτικό ιχνοστοιχείο, απαραίτητο σε μικρές ποσότητες, που βρίσκεται σε όλα σχεδόν τα κύτταρα των οργάνων του ανθρώπινου σώματος. Σε μεγαλύτερο ποσοστό απαντάται στο ήπαρ και στα νεφρά, ενώ σε αρκετά μεγάλη περιεκτικότητα βρίσκεται στους μύες, με τον καρδιακό μυ να υπερέχει σε αναλογία σεληνίου σε σχέση με τους μύες του σκελετού.

Δράση-χρήση

Το σελήνιο είναι ένα βασικό συστατικό του βασικού αντιοξειδωτικού ενζύμου υπεροξειδάση της γλουταθειόνης, που συνεργάζεται με άλλα αντιοξειδωτικά, κυρίως με τη βιταμίνη Ε, για την προστασία των κυττάρων του οργανισμού από το οξειδωτικό στρες των ελευθέρων ριζών. Επίσης στην κοσμετολογία το σελήνιο χρησιμοποιείται ως πολύ ισχυρό φυσικό «αντιγηραντικό».

Συμπτώματα Ανεπάρκειας

Ανεπαρκής πρόσληψη σεληνίου, συνήθως λόγω πτωχών επιπέδων σεληνίου στο έδαφος, έχει ως αποτέλεσμα μειωμένη δραστικότητα της υπεροξειδάσης της γλουταθειόνης, καθώς και ορισμένων άλλων αναγωγικών ενζύμων (αναγωγάση της θυρεοειδοξίνης: thioredoxin reductase και δεϊδοδινάσες της ιοδοθυρονίνης: thyroid deiodinases). Ακόμα και σε μεμονωμένες περιπτώσεις σοβαρή έλλειψη σεληνίου συνήθως δεν οδηγεί σε προφανή κλινική νόσο. Ωστόσο άτομα στα οποία έχει διαπιστωθεί έλλειψη σεληνίου πιθανόν να είναι πιο επιρρεπή σε πρόσθετες φυσιολογικές καταπονήσεις¹ και σε κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών ρευματοειδούς αρθρίτιδας². Τα επίπεδα σεληνίου στον οργανισμό μειώνονται από το κάπνισμα, το αλκοόλ και από χρόνιες ασθένειες (π.χ. γαστρεντερικές διαταραχές). Ανεπάρκεια σεληνίου μπορεί να προκαλέσει πρόωρη απώλεια αντοχής, νόσο του Keshan¹-³ (παιδική μυοκαρδιοπάθεια), που εμφανίσθηκε στην ομώνυμη επαρχία της βόρειας Κίνας.

Διατροφικές Απαιτήσεις – Ασφάλεια

Η Συνιστώμενη Ημερήσια Δόση για το σελήνιο έχει καθορισθεί στα 55μg (ΣΗΔ: Recommended Daily Allowance-RDA). Στην Ευρώπη, ως ανώτατο ασφαλές όριο ημερήσιας πρόσληψης σεληνίου ορίστηκε το 300μg για τους ενήλικες. Ωστόσο σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Διατροφής (FNB) του Ινστιτούτου Ιατρικής, το ανεκτό ανώτερο ημερήσιο επίπεδο πρόσληψης (Upper Level) ενηλίκων για το σελήνιο ανέρχεται στα 400 μg¹¹ και περιλαμβάνει ποσότητα σεληνίου που προέρχεται από τα τρόφιμα (κατά μέσο όρο περίπου 100μg/ημέρα για τους ενήλικες στις ΗΠΑ), καθώς και από τα συμπληρώματα σεληνίου. Η υπερβολική πρόσληψη σεληνίου σε ημερήσιες δόσεις, πάνω από 900μg, πιθανόν να έχει δυσμενείς επιπτώσεις σε ορισμένα άτομα¹², με συμπτώματα σεληνίωσης όπως ναυτία, ξηρότητα μαλλιών και εύθραυστα νύχια. Όταν απορροφηθεί το σελήνιο με τα αμινοξέα που περιέχουν θείο (π.χ.κυστεΐνη και μεθειονίνη) σχηματίζεται το ένζυμο της υπεροξειδάσης της γλουταθειόνης, με ενσωμάτωση στις διάφορες πρωτεΐνες όπως είναι η αιμογλοβίνη και η μυογλοβίνη. Η περίσσεια σεληνίου αποβάλλεται με τα ούρα καθώς και μέσω της αναπνοής από τα μόρια του διμεθυλοσεληνίου.

Ωφέλεια από την ευεργετική πρόσληψη συμπληρωμάτων με Σελήνιο

Κλινικές μελέτες έχουν αποδείξει τα ακόλουθα οφέλη για σελήνιο:

  • Ενισχύει την κινητικότητα του σπέρματος, συμβάλλοντας στη φυσιολογική σπερματογένεση⁴.
  • Προάγει ένα υγιές ανοσοποιητικό σύστημα⁵-⁶-⁷, αυξάνοντας την αντοχή σε μολυσματικά βακτήρια και ιούς⁸ καθώς και καρκινικά κύτταρα⁹.
  • Βοηθά στη διατήρηση ενός υγιούς καρδιαγγειακού συστήματος¹⁰. Διατροφική συμπλήρωση σεληνίου και συνενζύμου Q10 σε ασθενείς με έμφραγμα του μυοκαρδίου βελτίωσε την καρδιακή λειτουργία¹⁵.
  • Παίζει σημαντικό ρόλο στον έλεγχο των θυρεοειδικών ορμονών¹⁷.
  • Συμβάλλει στην προστασία από το οξειδωτικό στρες.
  • Συντελεί στη διατήρηση της φυσιολογικής κατάστασης των μαλλιών και νυχιών.
  • Προστατεύει τον οργανισμό από την τοξική δράση των βαρέων μετάλλων όπως ο υδράργυρος.

Αλληλεπιδράσεις-Αντενδείξεις

Η σημασία του σεληνίου είναι σημαντική στην ανθρώπινη διατροφή¹³. Αλληλεπιδράσεις φαρμάκων με το σελήνιο¹⁴ δεν έχουν αναφερθεί.

Τροφές πλούσιες σε Σελήνιο

Οι πιο πλούσιες διατροφικές πηγές σεληνίου είναι τα ψάρια και θαλασσινά, τα φιστίκια Βραζιλίας, τα εντόσθια (νεφρά, συκώτι), το κρέας αλλά και ορισμένα δημητριακά και λαχανικά, όπως το μπρόκολο, τα κρεμμύδια και οι ντομάτες. Γενικά υπάρχει μεγάλη διακύμανση στην περιεκτικότητα σε σελήνιο των φυτών και σπόρων, επειδή τα φυτά δεν φαίνεται να απαιτούν σελήνιο. Έτσι, η ενσωμάτωση του σεληνίου εντός φυτικών πρωτεϊνών εξαρτάται μόνο από την περιεκτικότητα του εδάφους.

Ενδεικτικός πίνακας τροφών με αντίστοιχες ποσότητες:

ΤΡΟΦΙΜΑ

(μg/100g)

Σκουμπρί

94.7

Μπαρμπουνάκι

80.8

Κρόκος αυγού

76.4

Μαγιά μπύρας

71

Αντσούγιες, Ρέγγα

46

Ρεβίθια

<45.4

Γαρίδες

41.7

Καρύδια

<19

Σε ποια προϊόντα θα το βρείτε:

ProbioAde, BeautyAde, VisionAde, MenoAde, Daily One, Xtra Energy, Vitality 50+, Memory, Σελήνιο

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Διαβάστε Περισσότερα

Burk RF, Levander OA. Selenium. In: Shils M, Olson JA, Shike M, Ross AC, eds. Modern Nutrition in Health and Disease. 9th ed. Baltimore: Williams & Wilkins; 1999:265-276.

Knekt P, Heliovaava M, Aho K et al. Serum selenium, serum alpha-tocopherol and the risk of arthritis, Epidemiology 2000; 11:402-405

Foster LH, Sumar S. Selenium in health and disease: a review. Crit Rev Food Sci Nutr. 1997;37(3):211-228

Scott R, Macpherson A, Yates RWS, et al. The effect of oral selenium supplementation on human sperm motility. Urol 1998;82:76-80

McKenzie RC, Beckett GJ, Arthur JR. Effects of selenium on immunity and aging. In: Hatfield DL, Berry MJ, Gladyshev VN, eds. Selenium: Its Molecular Biology and Role in Human Health. 2nd ed. New York: Springer; 2006:311-323.

Roy M, Kiremidjian-Schumacher L, Wishe HI, Cohen MW, Stotzky G. Supplementation with selenium and human immune cell functions. I. Effect on lymphocyte proliferation and interleukin 2 receptor expression. Biol Trace Elem Res. 1994;41(1-2):103-114.

Kiremidjian-Schumacher L, Roy M, Wishe HI, Cohen MW, Stotzky G. Supplementation with selenium and human immune cell functions. II. Effect on cytotoxic lymphocytes and natural killer cells. Biol Trace Elem Res. 1994;41(1-2):115-127.

Beck MA. Selenium and viral infections. In: Hatfield DL, Berry MJ, Gladyshev VN, eds. Selenium: Its Molecular Biology and Role in Human Health. 2nd ed. New York: Springer; 2006:287-298.

Combs GF, Jr., Gray WP. Chemopreventive agents: selenium. Pharmacol Ther. 1998;79(3):179-192.

Salonen JT, Alfthan G, Huttunen JK, Pikkarainen J, Puska P. Association between cardiovascular death and myocardial infarction and serum selenium in a matched-pair longitudinal study. Lancet. 1982;2(8291):175-179.

Food and Nutrition Board, Institute of Medicine. Selenium. Dietary reference intakes for vitamin C, vitamin E, selenium, and carotenoids. Washington D.C.: National Academy Press; 2000:284-324. (National Academy Press

Yang GQ, Zhou RH. Further observations on the human maximum safe dietary selenium intake in a seleniferous area of China. J Trace Elem Electrolytes Health Dis. 1994 Dec;8(3-4):159-65.

Rayman MP. The importance of selenium to human health. Lancet. 2000; 356(9225):233-241.

Azrak RG, Cao S, Pendyala L, et al. Efficacy of increasing the therapeutic index of irinotecan, plasma and tissue selenium concentrations is methylselenocysteine dose dependent.Biochem Pharmacol. 2007;73(9):1280-1287.

Kuklinski B, Weissenbacher E, Fahnrich A. 1994. Coenzyme Q10 and antioxidants in acute myocardial infarction. Mol Aspects Med;15:143-147.

Ciqual French food composition table version 2013.

Gärtner R1, Gasnier BC, Dietrich JW, Krebs B, Angstwurm MW. Selenium supplementation in patients with autoimmune thyroiditis decreases thyroid peroxidase antibodies concentrations. J Clin Endocrinol Metab. 2002 Apr;87(4):1687-91.