Φυλλικό οξύ – Βιταμίνη Β9

Περιγραφή

Το φυλλικό οξύ ανήκει στο σύμπλεγμα των υδατοδιαλυτών βιταμινών Β και αρχικά απομονώθηκε από το σπανάκι το 1941. Το 1962 ο επιστήμονας Herbert πειραματικά κατανάλωσε δίαιτα ελλιπή σε φυλλικό οξύ για αρκετούς μήνες και κατέγραψε τα συμπτώματα ανεπάρκειας. Τα αποτελέσματα έθεσαν τα κριτήρια για τη διάγνωση διατροφικής ανεπάρκειας φυλλικού οξέος.

Δράση-χρήση

Το φυλλικό οξύ ενεργεί ως συνένζυμο σε πλείστες ουσιαστικές λειτουργίες του οργανισμού. Βοηθά στο μεταβολισμό των πρωτεϊνών και στη σύνθεση του γενετικού υλικού (DNA, RNA) και αμινοξέων. Έχει σημαντική δράση στη διαίρεση των κυττάρων του σώματος και είναι απαραίτητο για την αξιοποίηση των υδατανθράκων και αμινοξέων. Παίζει σημαντικό ρόλο στην εγκεφαλική και νευρική λειτουργία ιδίως στη σύνθεση των νευροδιαβιβαστών.

Σταθερότητα

Η επεξεργασία των τροφών, ιδιαίτερα το βράσιμο μειώνει την περιεκτικότητά τους σε φυλλικό οξύ έως και 95%. Επίσης η θερμότητα, η ηλιακή ακτινοβολία, το νερό και το αλκαλικό περιβάλλον αποτελούν σημαντικούς εχθρούς διάσπασης του φυλλικού οξέος. Η αποθήκευση φρέσκων φυλλωδών λαχανικών σε θερμοκρασία δωματίου για τρεις ημέρες μπορεί να οδηγήσει σε μείωση κατά 70% της περιεκτικότητας σε φυλλικό οξύ.

Συμπτώματα Ανεπάρκειας

Έλλειψη φυλλικού οξέος προκαλείται συχνότερα από μια διαιτητική ανεπάρκεια. Ωστόσο ανεπάρκεια μπορεί να εμφανιστεί και στις ακόλουθες περιπτώσεις:

Μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ: Σχετίζεται με χαμηλή διαιτητική πρόσληψη και μειωμένη απορρόφηση φυλλικού οξέος που μπορεί να οδηγήσει σε ανεπάρκεια.

Εγκυμοσύνη: Λόγω αυξημένων απαιτήσεων κατά την κυοφορία.

Ηλικιωμένοι: Λόγω χαμηλής διατροφικής πρόσληψης αλλά και φαρμακευτικής αγωγής.

Μεγαλοβλαστική αναιμία: εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά και βρέφη που τρέφονται μόνο με γάλα αγελάδας. Η χορήγηση φυλλικού οξέος μπορεί να αποκαταστήσει αυτή την αναιμία.

Αιμολυτική αναιμία (δρεπανοκυτταρική, αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία, θαλασσαιμία)

Αύξηση Ομοκυστεΐνης: με αποτέλεσμα κίνδυνο καρδιαγγειακών διαταραχών και εμφράγματος.

Διαταραχή της ανάπτυξης λευκοκυττάρων, που είναι απαραίτητα για την εξουδετέρωση των βλαπτικών «εισβολέων».
Διατροφικές Απαιτήσεις – Ασφάλεια

Η συνιστώμενη ημερήσια δόση είναι 200μg (ΣΗΔ: Recommended Daily Allowance-RDA). Για κάλυψη των αναγκών κατά την εγκυμοσύνη και γαλουχία συνιστάται η ημερήσια πρόσληψη 600 μg & 500 μg αντίστοιχα, κατόπιν και ιατρικής σύστασης. Το ανώτατο ανεκτό όριο για το φυλλικό οξύ είναι 1000μg σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ασφαλείας Τροφίμων.

Ωφέλεια από την ευεργετική πρόσληψη συμπληρωμάτων φυλλικού οξέως:

  • Εγκυμοσύνη

Το φυλλικό οξύ συμβάλλει στην ανάπτυξη του μητρικού ιστού κατά την εγκυμοσύνη. Ανεπάρκεια στον οργανισμό της εγκύου μπορεί να επιφέρει συγγενείς ανωμαλίες στο κεντρικό νευρικό σύστημα του εμβρύου (Δισχιδής ράχη spina bifida). Για τον λόγο αυτό προληπτικά συνιστάται η πρόσληψη επαρκών ποσοτήτων ακόμη και πριν τη σύλληψη καθώς και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης¹-².

  • Καρδιαγγειακή υγεία – Στεφανιαία νόσος

Η διατροφή πλούσια σε φυλλικό οξύ είναι συνυφασμένη με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων³. Αυτό συμβαίνει λόγω του ότι μειώνει τα επίπεδα της ομοκυστεΐνης στο αίμα, που ευθύνεται για την αρτηριοσκλήρυνση και εν γένει για διαταραχές στο καρδιαγγειακό σύστημα καθώς και την εμφάνιση της νόσου Alzheimer

  • Αναιμία

Ο ρόλος του φυλλικού οξέος στην αιμοποίηση είναι σημαντικός καθώς είναι απαραίτητο στοιχείο για την αντιμετώπιση διαφόρων αναιμιών4.

  • Ανοσοποιητικό

Το φυλλικό οξύ ενισχύει τη καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, ενδυναμώνοντας την παραγωγή λευκοκυττάρων.

  • Δέρμα

Το φυλλικό οξύ συντελεί στη καλή υγεία του δέρματος.

  • Όρεξη

Τονώνει την όρεξη σε καταπονημένα άτομα, ασθενείς σε ανάρρωση και ηλικιωμένους.

  • Σύνθεση αμινοξέων

Συμμετέχει στη σύνθεση των αμινοξέων: τυροσίνη, μεθειονίνη και γλουταμινικού οξέος από τη φαινυλαλανίνη, ομοκυστεΐνη και ιστιδίνη αντίστοιχα.

  • Κόπωση

Το φυλλικό οξύ συμβάλλει στη μείωση της κούρασης και κόπωσης του οργανισμού.

  • Καλή ψυχολογική υγεία

Το φυλλικό οξύ είναι ευεργετικό για τη φυσιολογική ψυχολογική υγεία.

Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη Β8-φυλλικό οξύ

Πλούσιες πηγές φυλλικού οξέος είναι τα εξής τρόφιμα: αυγά, ψάρια, λαχανικά, συκώτι, όσπρια, δημητριακά, φλοιός σιταριού, μαγιά μπύρας, ακτινίδια, αβοκάντο, χουρμάδες, σόγια, αμύγδαλα, κάστανα.

Ενδεικτικός πίνακας τροφών με αντίστοιχες ποσότητες⁶

ΤΡΟΦΙΜΑ

ΦΥΛΛΙΚΟ ΟΞΥ (μg/100g)

Μαγιά μπύρας

2500

Συκώτι κοτόπουλου

578

Συκώτι μοσχαρίσιο

398

Εμπλουτισμένα δημητριακά

333

Κρόκος αυγού

244

Φουντούκια

198

Σπανάκι

175

Κάστανα ψητά

164

Καρύδια

135

Ακτινίδιο

36.5

Πιπεριές πράσινες

33

Ψωμί (πολύσπορο)

30,7

Αλληλεπιδράσεις-Αντενδείξεις

Βιταμίνη C: Ημερήσια πρόσληψη βιταμίνης C άνω των 2g πιθανότατα να χρειάζεται αύξηση σε φυλλικό οξύ.

Βιταμίνη B12: Μειωμένα επίπεδα βιταμίνης B12 είναι η αιτία εμφάνισης μεγαλοβλαστικής αναιμίας, που δεν διαφέρει από αυτή που σχετίζεται με έλλειψη φυλλικού οξέος. Επομένως μεγάλες δόσεις φυλλικού οξέος (άνω των 5000μg) πιθανώς να διορθώσουν την μεγαλοβλαστική αναιμία, χωρίς ωστόσο διαγνωσμένη έλλειψη βιταμίνης Β12, με αποτέλεσμα κίνδυνο νευρολογικής βλάβης. Για τον λόγο αυτό το ανώτατο ανεκτό όριο για το φυλλικό οξύ είναι 1000μg⁸.

Άλλες αλληλεπιδράσεις: Λόγω του ότι η απορρόφηση του φυλλικού γίνεται στην ανώτερη μοίρα του λεπτού εντέρου, μπορεί να εμφανιστεί ελαττωματική απορρόφηση φυλλικού οξέος σε ασθενείς που λαμβάνουν τα πιο κάτω φάρμακα και επομένως θα πρέπει να συμβουλεύονται τον ιατρό τους:

Ασπιρίνη, Ιbuprofen: Πολύ υψηλές θεραπευτικές δόσεις (που λαμβάνονται σε περιπτώσεις αρθρίτιδας κλπ) παρεμβαίνουν στην απορρόφηση του φυλλικού οξέος.

Phenytoin, Phenobarbital & primidone: Τα αντισπασμωδικά σκευάσματα που περιέχουν αυτές τις δραστικές ουσίες εμποδίζουν την εντερική απορρόφηση του φυλλικού 7.

Methotraxate: Χρησιμοποιείται στη θεραπεία νεοπλασιών και καρκίνου, ρευματοειδή αρθρίτιδα και ψωρίαση και θεωρείται ως ανταγωνιστής του φυλλικού, εμποδίζοντας την απορρόφησή του, επομένως απαιτείται συμπληρωματική πρόσληψη φυλλικού οξέος με τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού.

Trimethoprim (αντιβιοτικό), pyrimethamine (για την ελονοσία), triamterene (φάρμακο για την πίεση του αίματος) & sulfasalazine (θεραπεία ελκώδους κολίτιδας): Τα σκευάσματα αυτά επίσης θεωρούνται ότι παρεμβαίνουν στην απορρόφηση του φυλλικού οξέος.

Αλκοόλ, Cholestyramine, Colestipol φάρμακα για μείωση της πίεσης.

Αντιόξινα: Εμποδίζουν την απορρόφηση του φυλλικού οξέος.

Αντισυλληπτικά από το στόμα (οιστρογόνα): Αλληλεπιδρούν μειώνοντας τα επίπεδα φυλλικού οξέος στον οργανισμό, επομένως απαιτείται αναπλήρωση.

Παθήσεις λεπτού εντέρου: Σύνδρομα δυσαπορρόφησης, κοιλιοκάκη κλπ δημιουργούν ελαττωμένη απορρόφηση φυλλικού οξέος από τον οργανισμό.

Σε ποια προϊόντα θα το βρείτε:

ProbioAde, OsteoAde, LiverAde, B-Complex, Daily One, Xtra Energy, Vitality 50+, Memory, Ηλεκτρολύτες

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Διαβάστε Περισσότερα

Wilson RD, Davies G, Désilets V, Reid GJ, Summers A, Wyatt P, Young D, Genetics Committee and Executive and Council of the Society of Obstetricians and Gynaecologists of Canada.The use of folic acid for the prevention of neural tube defects and other congenital anomalies. J Obstet Gynaecol Can. 2003 Nov; 25(11):959-73.

Mills JL, Signore C. Neural tube defect rates before and after food fortification with folic acid. Birth Defects Res A Clin Mol Teratol. 2004;70(11):844-845

Voutilainen S, Rissanen TH, Virtanen J, Lakka TA, Salonen JT. Low dietary folate intake is associated with an excess incidence of acute coronary events: The Kuopio Ischemic Heart Disease Risk Factor Study. Circulation. 2001;103(22):2674-2680

Food and Nutrition Board, Institute of Medicine. Folate. Dietary Reference Intakes: Thiamin, Riboflavin, Niacin, Vitamin B6, Folate, Vitamin B12, Pantothenic Acid, Biotin, and Choline. Washington, D.C.: National Academy Press; 1998:196-305

Seshadri S, Beiser A, Selhub J, et al. Plasma homocysteine as a risk factor for dementia and Alzheimer’s disease. N Engl J Med. 2002;346(7):476-483.

Ciqual French food composition table version 2012

Apeland T, Mansoor MA, Strandjord RE. Antiepileptic drugs as independent predictors of plasma total homocysteine levels. Epilepsy Res. 2001;47(1-2):27-35

Food and Nutrition Board, Institute of Medicine. Folate. Dietary Reference Intakes: Thiamin, Riboflavin, Niacin, Vitamin B6, Folate, Vitamin B12, Pantothenic Acid, Biotin, and Choline. Washington, D.C.: National Academy Press; 1998:196-305